ភ្នំពេញ៖ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើន ប្រើប្រាស់ពាក្យដូចជា «សាឡុង» (Salon) «ហ្គារ៉ាស» (Garage) «ប៊ីយេ» (Billet) «បង់» (Banque) ឬ «អេសង់» (Essence) នៅក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ដោយមិនសូវបានចាប់អារម្មណ៍ថា ពាក្យទាំងនេះមានប្រភពដើមមកពីភាសាបារាំងនោះទេ។
ការតាំងពិព័រណ៍មិនអចិន្ត្រៃយ៍ថ្មីមួយរបស់សារមន្ទីរសេដ្ឋកិច្ច និងរូបិយវត្ថុ ព្រះស្រីឦសានវរ្ម័ន (ស.ស.រ) កំពុងបើកទំព័រថ្មីមួយសម្រាប់សាធារណជន ក្នុងការឈ្វេងយល់ពីបេតិកភណ្ឌផ្នែកភាសានេះ ដោយបង្ហាញពីរបៀបដែលពាក្យមានដើមកំណើតពីភាសាបារាំង ត្រូវបានទទួលយក កែប្រែ និងបញ្ចូលទៅក្នុងភាសាខ្មែរ អស់រយៈពេលជាងមួយសតវត្សរ៍នៃការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងកម្ពុជា និងពិភពហ្វ្រង់កូហ្វូន។
ការតាំងពិព័រណ៍ដែលមានចំណងជើងថា «អង្កេតលើវាក្យសព្ទ៖ ពេលភាសាខ្មែរជួបភាសាបារាំង» ត្រូវបានបើកជាផ្លូវការជូនសាធារណជនទស្សនា បន្ទាប់ពីពិធីសម្ពោធនាថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ក្រោមអធិបតីភាពរបស់លោកជំទាវបណ្ឌិត ជា សិរី ទេសាភិបាលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ដោយមានការចូលរួមពីលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ ហង់ជួន ណារ៉ុន លោក សុខ ចិន្តាសោភា ព្រះរាជវង្សានុវង្ស មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ អង្គទូត និងតំណាងមកពីវិស័យវប្បធម៌ អប់រំ និងសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនរូប។
លើសពីការតាំងបង្ហាញអំពីពាក្យសព្ទ ពិព័រណ៍នេះបាននាំអ្នកទស្សនាធ្វើដំណើរតាមប្រវត្តិសាស្ត្ររួមរវាងកម្ពុជា និងប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ដោយបង្ហាញថា ភាសាមិនមែនគ្រាន់តែជាមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាកំណត់ត្រារស់មួយនៃការផ្លាស់ប្តូរសង្គម នយោបាយ និងវប្បធម៌ផងដែរ។
ដោយផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវរបស់លោកសាស្ត្រាចារ្យ ហ្សង់ មីសែល ហ្វីលីពី អ្នកជំនាញផ្នែកភាសាវិទ្យា និងជាអ្នកទទួលបន្ទុកផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនៃពិព័រណ៍ «អង្កេតលើវាក្យសព្ទ» បានស្វែងយល់ពីប្រភពដើមនៃពាក្យបារាំង ដែលបានចូលមកក្នុងភាសាខ្មែរ និងបង្ហាញពីការវិវត្តនៃការបញ្ចេញសំឡេង ការសរសេរ និងការប្រើប្រាស់របស់ពាក្យទាំងនោះ តាមរយៈសម័យកាលផ្សេងៗ។
អ្នកទស្សនានឹងត្រូវបានណែនាំឱ្យស្វែងយល់ពីប្រវត្តិនៃភាសាបារាំងនៅកម្ពុជា ចាប់ពីសម័យអាណាព្យាបាល សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម រហូតមកដល់សង្គមសម័យទំនើប ដែលភាសាបារាំងនៅតែមានឥទ្ធិពលលើវិស័យអប់រំ ការទូត ច្បាប់ និងវប្បធម៌។
តាមរយៈសកម្មភាពបែបអន្តរកម្ម អ្នកទស្សនាអាចសិក្សាពីយន្តការនៃការបង្កើតពាក្យ និងការសម្របសម្រួលភាសា ខណៈឯកសារបណ្ណសារ វីដេអូ និងហ្គេមផ្សេងៗ បានធ្វើឱ្យបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រកាន់តែរស់រវើក។
ផ្នែកមួយនៃពិព័រណ៍ ក៏បានបង្កើតបរិយាកាសសង្គមកម្ពុជានាសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យអ្នកទស្សនាអាចស្វែងយល់ពីសម័យកាលដែលឥទ្ធិពលវប្បធម៌បារាំងបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។
លើសពីនេះ ពិព័រណ៍ក៏បានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រសិក្សាបែបកម្សាន្ត ដោយមានសកម្មភាពសាកល្បងចំណេះដឹងផ្នែកភាសា និងកម្មវិធីច្រៀងខារ៉ាអូខេ ដែលបញ្ចូលទាំងបទចម្រៀងខ្មែរ និងបារាំងផងដែរ។
លោក ប្លែស គីលីយ៉ង់ សហប្រធានសារមន្ទីរ ស.ស.រ បានថ្លែងថា៖ «ពិព័រណ៍នេះកាន់តែមានលក្ខណៈសោតទស្សន៍ កម្សាន្ត និងអន្តរកម្មជាងពិព័រណ៍ដែលយើងធ្លាប់រៀបចំកន្លងមក ដោយផ្តល់ឱ្យអ្នកទស្សនានូវបទពិសោធន៍នៃការចូលរួមយ៉ាងពិតប្រាកដ»។
លោកបន្ថែមថា គោលបំណងរបស់សារមន្ទីរ មិនត្រឹមតែរក្សាទុកចំណេះដឹងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើឱ្យចំណេះដឹងទាំងនោះ ក្លាយជាអ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងងាយស្រួលសម្រាប់មនុស្សគ្រប់វ័យ។ សម្រាប់កុមារ និងយុវវ័យ ក៏មានសៀវភៅសកម្មភាព ដែលបោះពុម្ពជាភាសាខ្មែរ និងបារាំងផងដែរ។
ការតាំងពិព័រណ៍នេះ ធ្វើឡើងក្នុងពេលដែលកម្ពុជាកំពុងត្រៀមធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូន លើកទី២០ នៅចុងឆ្នាំនេះ។
សម្រាប់អ្នករៀបចំ ពេលវេលានៃការតាំងពិព័រណ៍នេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងដ៏យូរអង្វែងរវាងកម្ពុជា និងពិភពនិយាយភាសាបារាំង ព្រមទាំងបង្ហាញថា វប្បធម៌ហ្វ្រង់កូហ្វូន នៅតែដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គមកម្ពុជា។
លោកស្រី ជា សិរី បានថ្លែងក្នុងពិធីបើកថា៖ «សារមន្ទីរ ស.ស.រ បានចូលរួមយ៉ាងពេញលេញក្នុងឆ្នាំហ្វ្រង់កូហ្វូននៅកម្ពុជា តាមរយៈពិព័រណ៍នេះ និងគម្រោងជាច្រើនទៀតដែលកំពុងអនុវត្ត»។
លោកស្រីបានបន្ថែមថា ពិព័រណ៍នេះ មិនត្រឹមតែអបអរសាទរបេតិកភណ្ឌភាសារួមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្ហាញពីភាពរស់រវើកនៃទំនាក់ទំនង ដែលបន្តភ្ជាប់កម្ពុជាជាមួយបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងនៅជុំវិញពិភពលោក។
ពិព័រណ៍នេះ ត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញនៅក្នុងអតីតអគារធនាគារឥណ្ឌូចិន ដែលថ្មីៗនេះត្រូវបានបញ្ចូលជាផ្នែកមួយនៃបរិវេណសារមន្ទីរ ស.ស.រ ដែលកំពុងពង្រីកខ្លួន។
ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ក៏មានអត្ថន័យជានិមិត្តរូបមួយផងដែរ ដោយភ្ជាប់រឿងរ៉ាវនៃការផ្លាស់ប្តូរភាសា ទៅនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថាប័នរបស់កម្ពុជា។
ចាប់តាំងពីបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ២០២៣មក សារមន្ទីរ ស.ស.រ បានបង្ហាញខ្លួនលើសពីសារមន្ទីរសេដ្ឋកិច្ច និងរូបិយវត្ថុធម្មតា។
តាមរយៈការតាំងពិព័រណ៍ដែលរួមបញ្ចូលប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងការអប់រំ សារមន្ទីរនេះបានក្លាយជាលំហមួយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសាធារណជនស្វែងយល់ពីកត្តាជាច្រើន ដែលបានរួមចំណែកបង្កើតកម្ពុជាសម័យទំនើប។
ជាមួយនឹងពិព័រណ៍ «អង្កេតលើវាក្យសព្ទ៖ ពេលភាសាខ្មែរជួបភាសាបារាំង» សារមន្ទីរ ស.ស.រ បានប្រែក្លាយភាសាឱ្យទៅជាបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ ដែលនៅតែបន្តវិវត្ត និងបន្តភ្ជាប់មនុស្សពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ តាមរយៈពាក្យសព្ទ ដែលបានក្លាយជាផ្នែកមិនអាចកាត់ផ្តាច់បាននៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនខ្មែរ។